Pulmoner Embolizm Şiddet İndeksi (PESI)

Pulmoner Embolizm Şiddet İndeksi (PESI), akut pulmoner emboli (PE) hastalarında kısa dönem mortalite riskini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş klinik bir risk sınıflama sistemidir. Özellikle hastanın ayaktan mı yoksa hastanede mi tedavi edilmesi gerektiğine karar vermede yardımcı olur.

PESI skoru; yaş, komorbid hastalıklar, vital bulgular ve klinik durum üzerinden hastayı düşük veya yüksek risk grubuna ayırır. Günümüzde özellikle hemodinamik olarak stabil PE hastalarında prognoz değerlendirmesinde yaygın olarak kullanılmaktadır.

Skorlama

PESI Skorlama Kriterleri

Demografik

• Yaş → yaş kadar puan
• Erkek cinsiyet → +10

Komorbid Hastalıklar

• Kanser → +30
• Kalp yetmezliği → +10
• Kronik akciğer hastalığı → +10

Klinik Bulgular

• Nabız ≥110/dk → +20
• Sistolik TA <100 mmHg → +30
• Solunum sayısı ≥30/dk → +20
• Ateş <36°C → +20
• Bilinç değişikliği → +60
• Oksijen satürasyonu <90% → +20

Risk Sınıflaması

Klinik Yaklaşım

Düşük Risk (Sınıf I–II)

• Ayaktan tedavi düşünülebilir
• Erken taburculuk uygun olabilir

Orta Risk (Sınıf III)

• Yakın gözlem
• Hastane yatışı değerlendirilebilir

Yüksek Risk (Sınıf IV–V)

• Hastane yatışı gerekir
• Yoğun bakım ihtiyacı olabilir
• Hemodinamik kötüleşme açısından dikkatli takip gerekir

Klinik Pratikte Notlar

• PESI özellikle stabil PE hastalarında kullanılır
• Hemodinamik instabil hastalarda doğrudan yüksek risk kabul edilir
• sPESI (simplified PESI) daha pratik kullanım sağlar
• Klinik karar yalnızca skora bırakılmamalıdır

Kaynaklar

• Pierre-Marie Roy, et al. Derivation and validation of a multivariate model for predicting mortality in patients with pulmonary embolism. American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine. 2005.
• Marc Aujesky, et al. Validation of a prognostic model for pulmonary embolism. American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine. 2005.
• European Society of Cardiology. 2019/2023 Pulmonary Embolism Guidelines.
• American College of Chest Physicians. Venous Thromboembolism Guidelines.