Subdural Kanama Akıl Kartı

Subdural hematomlar, dura ve araknoid membranlar arasında, subdural aralıkta köprü venlerinin yırtılması sonucu gelişen ve radyolojik olarak konkav (yarım ay) şeklinde izlenen kanamalardır. Olguların bir kısmında arteryel rüptür de etken olabilir. Subdural hematom genellikle yaşlılarda görülürken, gençlerde daha nadirdir ve çoğu zaman travmaya bağlı gelişir. Yaşlılarda ve erkeklerde daha sık izlenmektedir. Etiyolojide en sık nedenler trafik kazaları ve düşmelerdir. Diğer nedenler arasında ateşli silah yaralanmaları, darp ve spontan kanamalar yer alır. Özellikle ağır kafa travmalı olgularda görülme insidansı yaklaşık %30’dur. Bazen beyin yüzeyinin laserasyonu ile birlikte görülebilir. Akut subdural hematomlu hastalarda eşlik eden parankimal hasar ve intraparankimal hematom görülebilmesi nedeniyle prognoz epidural hematomlara göre daha kötüdür.

Mekanizma

Dura ve araknoid membranlar arasında, subdural aralıkta köprü venlerinin yırtılması sonucu gelişen subdural hematom akut veya kronik olabilir. Genellikle travmaya bağlı oluşur. Travmaya bağlı gelişen subdural kanamada, beyin hasarına bağlı olarak kan-beyin bariyeri bozulur, beyin ödemi gelişir ve intrakraniyal basınç artar. Bu durum subdural hematom üzerinde tampon etkisi oluşturabilir. Düşük basınçlı venöz kanamadan kaynaklanan subdural hematomlu olguların çoğunda, yükselen intrakraniyal basınç ve oluşan pıhtı tamponadı nedeniyle kanama kendini sınırlar.

Subdural hematomlu hastaların klinik takiplerinde, olguların yaklaşık %60’ında hematomun kendiliğinden rezorbe olduğu gösterilmiştir. Bunun nedenleri arasında, kafa içi basıncının kompresyon etkisiyle hematomun büyümesini engellemesi ve travma sırasında araknoid membrandaki yırtık sayesinde BOS’un hematomu yıkayarak drenaj sağlaması yer alır.

Etiyoloji

• Kafa travması
• Spontan kanama

Spontan akut subdural hematom nedenleri:

Spontan subdural hematom gençlerde oldukça nadirdir. Çoğu zaman yaşlılarda görülür. Risk faktörleri şunlardır:

• Antikoagülan ve antiplatelet ilaç kullanımı
• Anevrizma rüptürü
• Vasküler menenjiom
• Arteriovenöz malformasyon
• Dural metastaz
• İntrakraniyal hipotansiyon
• Alkolizm

Sınıflama

Subdural hematom, travmadan itibaren hematomun ortaya çıkma süresine göre akut, subakut ve kronik olarak sınıflandırılır.

• Akut: İlk 3 güne kadar
• Subakut: 4 gün ile 20 gün arası
• Kronik: 21 gün ve üzeri

Klinik Özellikler

Akut subdural kanamalar genellikle şiddetli travmaya bağlı gelişirken, kronik subdural hematom daha çok minör kafa travması sonrası orta ve ileri yaş hastalarda görülür. Görülme sıklığı 65 yaş üstünde artar. Bunun temel nedeni, yaşla birlikte gelişen serebral atrofi sonucu parasagittal köprü venlerin gerilmesi ve travma sonrası daha kolay yırtılmasıdır. Yaşlı hastalarda beyin hacmi azaldığından, oluşan hematom büyük boyutlara ulaşmadıkça belirgin itilmeye ve nörolojik bozukluğa neden olmayabilir.

Köprü venlerdeki yırtılma sonrası gelişen sızıntılar günler içinde alanı doldurur. Bu nedenle hastalar sıklıkla subakut dönemde, hematom dansitesi azalmış şekilde başvururlar. Semptom ve bulgular genellikle intrakraniyal basınç artışına bağlı olarak ortaya çıkar. Yaşlı hastalar sorgulandığında, çoğu zaman %60-80 oranında travma öyküsünü hatırlamayabilir. Yakınları tarafından oryantasyon bozukluğu, konuşma bozukluğu veya yürümede dengesizlik nedeniyle acil servise getirilebilirler.

Gençlerde subdural hematom daha nadirdir ve genellikle travma ile ilişkili şikâyetlerle başvururlar. Nadir olarak baş ağrısı ve kusma ile başvuran olgular da bildirilmiştir.

Pediatrik hastalarda subdural hematomun en sık nedeni travmadır. Yenidoğan döneminde doğum sırasında gelişebilir. Bir diğer önemli neden çocuk istismarıdır. Sarsılmış bebek sendromunda retinal kanamalar patognomonik kabul edilir. Bebeklerde başın şiddetli sarsılması sırasında beynin hızlanma-yavaşlama kuvvetlerine maruz kalması sonucu meninkslerle zıt yönde hareket oluşur, köprü venler yırtılır ve subdural boşlukta kanama gelişir. İstismar şüphesi varsa olgu adli olarak değerlendirilmelidir.

Bulgular

• Baş ağrısı
• Kusma
• Bayılma hissi
• Bellek bozukluğu
• Apati
• Uykuya eğilim
• Fokal nörolojik defisit
• Nöbet
• Retinal kanama

Geçirilmiş kafa travması olan kronik subdural hematom olgularında klinik bulgular genellikle 20 gün ve sonrasında ortaya çıkabilir. Bu olguların büyük kısmının yaşlı olması ve hematomun atrofik beyin zemininde gelişmesi nedeniyle klinik bulgular daha sessiz seyredebilir.

Tanı

Kafa travmalarında kalıcı nörolojik defisit ve ölümcül intrakraniyal hasarı atlamamak için, endikasyon dahilinde ilk tercih edilen görüntüleme yöntemi beyin bilgisayarlı tomografi (BBT) olmalıdır. BBT’nin en önemli avantajları; kanamayı, kanamanın oluşturduğu şifti, kanamanın muhtemel süresini gösterebilmesi ve hızlı ulaşılabilir olmasıdır. BBT’de kanama, geçirilmiş süreye göre hiperdens, izodens veya hipodens görünebilir. Ayrıca kanamanın lokalizasyonunun belirlenmesi ve buna göre cerrahi planlamanın yapılması oldukça kolaydır.

Çekilen tomografilerde saptanan subdural hematomların, intrakraniyal alanda oldukça büyük yer kaplamalarına rağmen bazı olgularda belirgin yüksek intrakraniyal basınç oluşturmadığı görülebilir.

BBT ilk tercih edilen tetkik olsa da, tekrarlayan ve farklı evrelerde kanaması olan hastalarda, altta yatan tümöral oluşumu olan olgularda ve kanama süresinin ayırt edilemediği durumlarda manyetik rezonans görüntüleme (MRG) faydalı olabilir.

Radyolojik bulgular

• Orta hat şifti
• Kontüzyon
• Ödem
• Hemisfer komşuluğunda hilal şeklinde hiperdens, izodens veya hipodens lezyon
• Rekürren ve farklı yaşlarda subdural hematom saptanabilir. Çocuklarda farklı yaşlarda subdural hematom varlığında çocuk istismarı ayırıcı tanıda düşünülmelidir.

Örnek Olgular

Olgu 01: 55 yaşında, bugün ev içerisinde düştüğü söylenen hasta.

Olgu 02: 70 yaşında, 3 hafta önce ev içerisinde düştüğü söylenen hasta.

Çekilen beyin tomografisinde kronik subdural hematom ile uyumlu görünüm mevcuttur.

Tedavi

Tedavi yöntemi; hastanın klinik durumu, hematomun tomografik bulguları, yaşı ve komorbidite durumuna göre değişebilir. Subdural hematomlu hastaların klinik takiplerinde, olguların yaklaşık %60’ında hematomun kendiliğinden rezorbe olduğu gösterilmiştir. Bunun nedenleri arasında kafa içi basıncının kompresyon etkisi ile hematomun büyümesini engellemesi ve travma sırasında araknoid membrandaki yırtık sayesinde BOS’un hematomu yıkayarak drenaj sağlaması yer almaktadır. Kronik subdural hematomlarda ise genellikle tercih edilen tedavi cerrahidir.

Kaynaklar

• ATLS 11, 2025
• Radiopaedia: Skull fractures and hyperacute subdural hemorrhage, child abuse
• DergiPark article file 449402
• İstanbul Tıp Fakültesi kaynak dokümanı
• ATUDER kaynak dosyası
• DergiPark English article file 449402
• DergiPark article file 608124
• Spontan subdural hematomu olan genç hasta olgu sunumu
• Galenos article
• ResearchGate: Hyperacute subdural hematoma and swirl sign
• Türk Radyoloji Derneği kafa travması kaynağı

İlgili yazı

Kafa travmasına hastasına genel yaklaşım

Kafa Travmasına Hastasına Genel Yaklaşım