Ektopik Gebelik Acil Yaklaşım

Ektopik gebelik, halk arasında dış gebelik olarak bilinir, uterin kavite dışında gelişen gebelikleri tanımlar ve bütün gebeliklerin yaklaşık %2’sini oluşturur. Gebeliğe bağlı anne ölümlerinin %10’undan sorumludur. 20 ve 40 yaşları arasında pik yapar. Cinsel yolla bulaşan hastalıkların yaygınlaşması ve yardımlı üreme tekniklerinin kullanımının artması gibi nedenlerle son yıllarda ektopik gebelik insidansında bir artış olmasına rağmen, β-hCG’nin rutin bakılabilir olması ve transvaginal ultrasonografinin yaygınlaşması sayesinde ektopik gebeliğe bağlı ölüm oranlarında azalma söz konusudur.

Bu hastalar acil servise en fazla karın ağrısı, bulantı, kusma ve vajinal kanama gibi nonspesifik şikayetlerle başvururlar. Sağ batın yerleşimli olanlar akut apandisit ile karışabilir. Bu yüzden karın ağrısı olan üreme çağındaki bütün hastalardan β-hCG istenmelidir. Etiyolojisinde birçok faktör rol oynar.

ANATOMİ

Embriyonun uterus dışında (rahim boşluğu) yerleşimlerinin hepsi ektopik gebelik olarak kabul edilir. En sık fallop tüplerine yerleşir (%95-99) ve fallop tüpünün de en sık ampuller bölgesine lokalize olur. Diğer lokalizasyondaki yerleşimler (ovaryan, servikal, abdominal, vb.) ise nadir olarak görülür.

EPİDEMİYOLOJİ

Genel popülasyonda tahmini ektopik gebelik oranı %1 ile 2’dir. Yardımcı üreme teknolojisi kullanan hastalar arasında ise %2 ile 5 arasındadır. En sık 20 – 40 yaş cinsel aktif bayanlarda görülmektedir.

RİSK FAKTÖRLERİ

• İleri anne yaşı
• Sigara kullanımı
• Ektopik gebelik öyküsü
• Tubal hasar veya tubal cerrahi
• Geçirilmiş pelvik enfeksiyonlar
• DES maruziyeti
• RİA (Rahim içi araç) kullanımı
• Yardımcı üreme teknolojileri

KLİNİK BULGULAR

Ektopik gebelik hayatı tehdit edici kanamaya neden olmasından dolayı çok önemlidir. Ektopik gebelikle başvuran kadınlar genellikle pelvik ağrıdan şikayet eder; ancak tüm ektopik gebelikler ağrı ile kendini göstermez.

Sık Görülen Şikayetler:

• Pelvik ağrı
• Karın ağrısı
• Vajinal kanama
• Bulantı – Kusma
• Senkop (Bayılma)
• Baş dönmesi

Acil servis hekimleri hastanın son adet döneminin ne zaman gerçekleştiğini ve aylık rutin adet dönemlerinin olup olmadığını belirlemelidir. Hastalar son adet dönemlerini kaçırmışlarsa veya anormal uterin kanamaları varsa ve cinsel olarak aktiflerse, hamile olabilirler ve bu nedenle bir gebelik testini (β-hCG) mutlaka istemeleri gerekir.

Adet gecikmesi ile beraber düzensiz kanaması olan, β-hCG pozitif ancak ultrasonografi ile intrauterin kese görülemeyen reprodüktif çağdaki her kadında ektopik gebelik akla gelmelidir. Atlanan bir ektopik gebelik mortal olabilir.

Fizik Muayene

Kapsamlı bir öyküden sonra özenli bir fizik muayene yapılmalıdır. Taşikardi ve hipotansiyonu değerlendirmek için vital bulguların değerlendirilmesi hastanın hemodinamik stabilitesini belirlemede çok önemlidir. Karın ve suprapubik bölgeleri incelerken mutlaka palpasyonla hastanın hassasiyeti konumlandırılmalı ve akut batın bulgularının varlığına odaklanılmalıdır.

TANI

Kapsamlı bir öykü ve fizik muayene sonrası hastada β-hCG istenmelidir. β-hCG pozitif hastalarda transvaginal ultrasonografi ile ektopik gebelik tanısı kolay ve gecikmeden konulabilmektedir.

Ektopik gebelik olgularında β-hCG mutlaka pozitiftir. Normal bir gebelikte kanda bakılan β-hCG 36-48 saatte bir ikiye katlanır, ektopik gebelikte ise bu düzenli artış izlenmez.

Ektopik gebeliğin tanısı ultrason görüntülemesinde uterus boşluğu dışında fetal kalp atışının veya gestasyonel kesenin tespit edilmesiyle sağlanır.

AYIRICI TANI

• Akut apandisit
• Adneksiyel torsiyon (Over Torsiyonu)
• Abortus (Düşük)
• Korpus luteum kisti rüptürü
• Pelvik inflamatuvar hastalık (PID)
• Gastroenterit
• İdrar yolu enfeksiyonu

KONSÜLTASYON 

β-hCG pozitif ancak ultrasonografi ile intrauterin kese görülemeyen reprodüktif çağdaki her kadında akla gelmelidir ve Kadın Doğum konsültasyonu istenmelidir.

TEDAVİ YÖNETİMİ

Ektopik gebelik tedavisinde amaç mevcut patolojiyi düzeltirken, hastanın fertilite istemi varsa fertilitesinin zarar görmemesini sağlamaktır. Tedavi ektopik gebelik odağının rüptüre olup olmamasına, sağlam olan tubanın durumuna göre ve hastanın fertilizasyon arzusuna göre cerrahi veya medikal olarak planlanır.

• Medikal Tedavi: Metotreksat kullanılır. Genellikle rüptüre olmamış, gebelik kesesi 4 cm’den küçük ve fetal kalp hareketi olmayan ektopik gebelik olgularında medikal tedavi uygulanabilir.
• Cerrahi Tedavi: Laparoskopi ve laparatomi uygulanabilir. Rüptüre ektopik gebeliklerde veya hemodinamik instabilitede cerrahi tercih edilir.

PODCAST

(Podcast linki buraya eklenecek)

SORU

KAYNAKLAR

• NCBI Bookshelf: Ectopic Pregnancy

İLGİLİ YAZI

https://www.acilcalisanlari.com/over-torsiyonu-acil-yaklasim.html