Vücut Sıvılarına Genel Bakış

0
2398

Su, bireyin yaşamını devam ettirebilmesi ve vücut dengesini (homeostazisi) için gerekli en önemli unsurlardandır. Vücut sıvıları için su en ideal çözücüdür ve insan bedenindeki sıvıların temelini oluşturur. Yetişkin bir insanın vücudunun %60-70’i sudan oluşur. Bu oran bireyin yaşı, cinsiyeti ,kilosu gibi sebeplerle değişebilir.

Vücut sıvıları; intrasellüler (hücre içi) ve ekstrasellüler (hücre dışı) olmak üzere 2 kısımda incelenir.

İntrasellüler Sıvılar

Toplam vücut sıvılarının yaklaşık 2/3 ‘ünü oluştururlar. Hücrenin sitoplazma ve çekirdek kısmında bulunurlar. En önemli elektrolitleri;

Potasyum(K): Potasyum sodyumla birlikte vücudun asit dengesinin kurulmasını ve hücrelerin içindeki akıcılığı sağlar. Aynı zamanda sinir sistemi ve düzenli kalp ritmi için de önemli bir mineraldir.

Magnezyum(Mg): Magnezyum kan ve kas sistemlerinde etkinliği fazladır.  Kasların güçlenmesi,protein sentezi ve enzim sistemi aktivitesinde, hücrelerin büyümesi ve kendini yenilemesinde önemli rol oynar.

Fosfor (P): Kasların güçlenmesi, protein sentezi ve enzim sistemi aktivitesinde, hücrelerin büyümesinde ve yenilenmesinde önemli rol oynar. Diş ve kemik yapısı için oldukça önemli bir mineraldir.

Proteinler: Hücre içinin temel anyonlarıdır.

Ekstrasellüler Sıvılar

Toplam vücut sıvılarının 1/3 ‘ ünün oluştururlar. Hücre dışı sıvılar sürekli hareket halindedirler. Kan ve BOS en önemli ekstrasellüler svılardandır fakat hücreler arası boşlukta yer alan sıvıların da olduğunu göz ardı etmemeliyiz. İnsan vücudundaki kan toplam kütlenin 13’de 1’i kadardır. Başlıca Ekstrasellüler elektrolitler;

Sodyum(Na): Su dengesinin korumasında ve besinlerin hücre duvarından geçişinde görev alır. Sinir ve kas fonksiyonlarının sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi için de gereklidir.

Klor(Cl): Vücudun Ph dengesinin düzenlenmesi, vücut sıvılarının düzenlenmesi ve sinirsel sinyallerin iletimini sağlayan fazlası ile önemli olan elektrolitlerden biridir.

Bikarbonat: Hücre dışının temel anyonudur.

Vücut Sıvılarının Dengesinin Sağlanması

Suyun vücuda alımı ve atılımı bir denge içinde olmalıdır. Bu denge bozulduğunda sağlık sorunları ortaya çıkar. Örneğin;

  • % 1 su kaybedilmesi durumunda; susama, ısı düzeninin bozulması görülebilir.
  • % 5-10 su kaybı sonucu baş ağrısı, baş dönmeleri, titreme, yorgunluk, uyku hâli, mide bulantıları ve bayılma olabilir.
  • %10 su kaybı sonucunda, bilinç kaybı meydana gelir
  • %20 su kaybı ağır dehidratasyon tablosu sonucu ölüm ile sonuçlanır. Hücreler büzüşür, kurur, canlılığını yitirir.

Sıvı alımı beslenme ile doğrudan ya da tükettiğimiz yiyecekler ile olurken sıvı kaybı için çok fazla neden vardır. Sıvı atılımı başlıca  kanın böbreklerden filtrasyonu sonucu idrar yoluyla, terleme ile, akciğerlerden ekshalasyon ile ve gaita aracılığı ile olabilir.

Aldığı Çıkarttığı Takibi Yapılması (AÇT Takip)

24 saatte bir bireyin toplam aldığı ve çıkardığı sıvıları doğru ölçerek etkin sıvı dengesini sağlamak buna bağlı olası komplikasyonları önlemek AÇT takibinin temel amacıdır. Balans; alınan sıvı miktarı ile çıkarılan sıvı miktarı arasındaki farka verilen isimdir.

AÇT takibi;

  • Oral alımı olmayan ve mesane sondası bulunan hastalar
  • Ödem ve yüksek ateş mevcut olan hastalar
  • Diyare , kusma , yanık gibi sıvı ve elektrolit kaybı fazla olan hastalar
  • Dren veya stoma mevcut olan hastalar, cerrahi operasyon geçiren hastalar
  • Diüretik ilaç kullanan hastalar, böbrek yetmezliği olan hastalar

gibi durumlarda dikkatle yapılmalıdır. Takip için kullanılan terminoloji aşağıdaki gibi olmalıdır.

  • Dengede: Aldığı sıvı çıkardığı sıvı 200-400 ml fazla
  • Pozitif Denge: Aldığı sıvı > Çıkardığı sıvı
  • Negatif Denge: Çıkardığı sıvı > Aldığı sıvı

Periferik Damar Yolu Açılması

6 yıldır paramedik olarak çalışmaktayım. Acıl servis,112 acil ve yoğun bakımda görev aldım. Cerrahı hastalıklar dalında yüksek lisansa hazırlanmaktayım.
Facebook Yorumları

Yorum yap

Lütfen yorumunuzu yazınız!
Lütfen isminizi buraya giriniz