Bu İçerik Sadece Aboneler İçindir
Propofol acil servislerde en çok redüksiyon işlemleri sırasında prosedürel sedasyon için veya genel anestezi için bir indüksiyon maddesi olarak kullanılan intravenöz bir anestetiktir. Kısa etkili oluşu ve yan etkisinin az olmasından dolayı acil serviste çok tercih edilir. Lipit emülsiyonundan dolayı süt benzeri görünüme sahiptir ve bundan dolayı amnezi sütü olarak anılır. Magazinsel popülaritesi yüksektir ve Micheal Jackson’un ölümünden de sorumlu tutulmuştur.
FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLER
- Etki Başlangıcı: < 1 dk (Hızlı)
- Etki Süresi: 3 – 10 dk
- Yarılanma Ömrü (t½): 40 dakika (dağılım fazı), 4-7 saat (terminal faz)
- Metabolizma: Karaciğer
- Atılım: İdrar, Dışkı
- İçerik: Soya fasulyesi yağı, gliserol, yumurta lesitini. (Yumurta/soya alerjisi olanlarda dikkat!)
MEKANİZMA
Çoğu genel anestezik ajan gibi, propofolün etki mekanizması tam olarak anlaşılamamıştır ancak beyindeki GABA aracılı klorür kanalları üzerindeki etkilerle ilişkili olduğu düşünülmektedir.
- GABA Modülasyonu: Propofol, GABA reseptörlerine bağlanarak klorür kanalının açık kalma süresini uzatır, nöronal hiperpolarizasyona ve inhibisyona neden olur.
- SSS Etkileri: Doza bağlı sedasyon, hipnoz ve amnezi sağlar. Kafa içi basıncı (KİB) ve beyin kan akımını düşürür (Nöroprotektif).
- Kardiyovasküler: Vazodilatasyon ve miyokard depresyonu ile hipotansiyona neden olur.
- Solunum: Solunum depresyonu ve apne yapabilir. Bronkodilatör etkisi vardır.
ENDİKASYONLAR
- Anestezi indüksiyonu (Entübasyon/RSI).
- Sedasyon (Kısa süreli prosedürel işlemler: Redüksiyon, kardiyoversiyon).
- Mekanik ventilasyonlu hastalarda sedasyon idamesi.
- Status Epilepticus (Dirençli vakalarda).
UYGULAMA VE DOZ
Propofol intravenöz kullanım içindir. Dozaj hastanın yaşına, kilosuna ve klinik durumuna göre titre edilmelidir.
1. Sedasyon (Yetişkin)
| Uygulama | Doz | Notlar |
|---|---|---|
| Başlangıç (İV Bolus) | 0.5 – 1 mg/kg | Yavaş puşe (30-60 sn). |
| Ek Doz | 10 – 20 mg (0.5 mg/kg) | 3-5 dakikada bir tekrarlanabilir. |
2. Anestezi İndüksiyonu (Entübasyon)
| Uygulama | Doz |
|---|---|
| İndüksiyon (İV) | 1.5 – 2.5 mg/kg |
| İdame (İnfüzyon) | 50 – 200 mcg/kg/dk |
Yaşlı, düşkün ve hipovolemik hastalarda doz azaltılmalıdır (1-1.5 mg/kg).
KONTRENDİKASYONLAR VE UYARILAR
- İlaca, yumurta veya soya ürünlerine aşırı duyarlılık.
- Hipotansif ve şoktaki hastalarda dikkatli kullanılmalıdır (Doz azaltılmalı).
- Solunum depresyonu ve apne riski nedeniyle havayolu ekipmanı hazır olmalıdır.
- Enjeksiyon yerinde ağrı yapabilir (Öncesinde lidokain uygulanabilir).
GEBELİK VE EMZİRME
- Gebelik Kategorisi: B (FDA eski sınıflama). Plasentayı geçer, neonatal depresyon yapabilir. Stabil obstetrik hastalarda kullanılabilir.
- Emzirme: Anne sütüne geçer. Uygulamadan sonra 24 saat emzirme önerilmez.
TOKSİSİTE VE PRIS
Propofol İnfüzyon Sendromu (PRIS):
Uzun süreli (>48 saat) ve yüksek doz (>4 mg/kg/saat) infüzyonlarda görülen nadir ama ölümcül bir tablodur.
- Bulgular: Metabolik asidoz, hiperkalemi, hiperlipidemi, rabdomiyoliz, kalp yetmezliği.
- Tedavi: İnfüzyonun durdurulması ve destek tedavisi.
TİCARİ İSİMLER
- PROPOFOL %1 FRESENIUS (10 mg/ml)
- PROPOFOL-PF %1 (10 mg/ml)
- DORMOFOL %1 (10 mg/ml)
KAYNAKLAR
İLGİLİ YAZI
https://www.acilcalisanlari.com/girisimsel-sedasyon-ve-analjezi.html
