Bu İçerik Sadece Aboneler İçindir
Acil serviste karın ağrısının etiyolojisinin araştırılması ya da travma hastalarında batın içi organ yaralanmalarının değerlendirilmesi için batın BT görüntülemesi sık kullanılan radyolojik bir yöntemdir. Son yıllarda acil servislerde tanısal süreçte tomografinin hızlı, kolay ve ulaşılabilir olması nedeniyle kullanımı giderek artmıştır.
Çekim Tekniği
Hasta sırtüstü yatar pozisyonda görüntüleme yapılır. Acil serviste batın BT görüntülemesi sıklıkla intravenöz (IV) kontrast madde verilerek çekilir. Bunun en büyük nedeni akut pankreatit, iskemik bağırsak hastalığı, aort anevrizması, aort diseksiyonu gibi acil patolojilerin optimal değerlendirilmesinin IV kontrastla belirlenebilmesidir.
Çekim Nasıl Olmalı?
En sık muayene edip tetkik istediğimiz lokalize edilemeyen semptom ve bulguları olan hastalarda önerilen BT protokolü aşağıda yer almaktadır. Ancak BT görüntülemenin spesifik klinik bulgulara ve ilgilenilen alana göre ayarlanması çok önemlidir. Radyolojik istem yapılırken ön tanılar radyoloji ekibinin görebileceği şekilde açıkça belirtilmelidir.
IV Kontrast
Kontrast verilmeyen BT’lerde abdominal yağ doku kontrast madde gibi davranarak bizlere çevrelediği organların gros yapısı hakkında bilgi verir. Birçok olguda IV kontrast madde kullanımı önerilir.
- Aort anevrizması, akut diseksiyon veya rüptür: Önce kontrastsız görüntüler alınır, sonra IV kontrastı takiben 20-30. saniyede arteryal faz elde edilir. (Hız: 3-4 ml/sn, Miktar: 150 ml).
- Akut pankreatit, iskemik bağırsak hastalığı: Hızlı (≥ 3 ml/sn) IV kontrast enjeksiyonu gerekir.
Oral Kontrast
Bağırsakların diğer batın içi organlardan ayrımı ve duvar yapısının netliği için kullanılır. Genellikle 1-1,5 lt suyla karıştırılan iyotlu kontrast madde kullanılır.
- Apandisit veya pelvik hastalık: Görüntüler 1 saat sonra alınmalıdır.
- Üriner sistem taşı: Kontrast madde kullanımı önerilmez.
- İnce bağırsak perforasyonu: Oral ve IV kontrast beraber kullanılmalıdır.
Batın BT Değerlendirme
Değerlendirme transvers kesitlerle başlamalı ve baştan ayağa, dıştan içe doğru sistematik bir yol izlenmelidir. Patolojileri atlamamak için aşağıdaki “checklist” kullanılabilir:
Önemli Tanılar
1. Aort Patolojileri
- Aort Anevrizması: Lümen çapının >3 cm olması.
- Aort Diseksiyonu: Çift lümen (intimal flap) görüntüsü.
2. Mezenter Arter Embolisi
SMA veya İMA içerisinde dolum defekti görülür. Erken tanı iskemik bağırsak hastalığı için kritiktir.
3. Pnömoperitonium (Serbest Hava)
GİS lümeni dışında hava görülmesi; perforasyon göstergesidir.
4. Akut Apandisit
Lümen çapının >6 mm olması, duvar kalınlaşması ve çevre yağ dokuda kirlenme ile karakterizedir.
5. Safra ve Pankreas Patolojileri
- Kolesistit: Safra kesesi duvarı >3,5 mm, perikolesistik sıvı ve inflamasyon.
- Pankreatit: Pankreasta ödem, sınır belirsizliği ve çevre yağ doku dansite artışı.
6. Ürolojik ve Jinekolojik Patolojiler
- Ürolitiazis: Hiperdens taşlar ve buna bağlı hidronefroz.
- Over Torsiyonu: Vasküler pedikül üzerine kıvrılma, ödem ve serbest sıvı.
Kaynaklar
- Stoker J, van Randen A, Laméris W, Boermeester MA. Imaging patients with acute abdominal pain. Radiology. 2009;253(1):31-46.
- Türk Radyoloji Derneği (TRD). Acil Radyoloji ve Erişkin Batın BT Çekim Standartları Kılavuzu.
- Broder J, Warshauer DM. Increasing utilization of computed tomography in the adult emergency department, 2000-2005. Emergency Medicine Clinics of North America. 2006;24(4):899-916.
- Macari M, Hines J, Balthazar E, Megibow AJ. Mesenteric ischemia: CT diagnosis—clinical features and pathologic correlations. RadioGraphics. 1999;19(3):713-722.
İlgili Yazı
