İleus Genel Yaklaşım

İnce ve kalın barsakların peristaltizminin bozulması ya da mekanik bir nedenle pasajın ilerlememesi durumunda ortaya çıkan klinik tabloya ileus denir.

Etiyoloji

Barsak tıkanıklıkları barsağın içinden, barsak duvarının kendisinden ya da barsağın dışından kaynaklanabilir. Ayrıca ileusun nedenleri yaşa göre değişkenlik gösterebilir. Yenidoğan döneminde konjenital anomaliler en sık nedenleri oluştururken, ileri yaşlarda ameliyat sonrası adezyonlar, herniler, maligniteler ve elektrolit bozuklukları başlıca nedenler arasında yer alır.

• Adezyonlar (en sık neden)
• Herni boğulması
• İnvajinasyon
• Volvulus
• Yabancı cisimler
• Neoplazmlar
• Safra taşı ileusu
• İnflamatuar barsak hastalıkları
• Elektrolit bozukluğu (özellikle hipopotasemi)
• İskemi veya radyasyona bağlı barsak hasarı

Klinik

Barsak tıkanıklığının seviyesine göre klinik bulgular ve semptomlar farklılık gösterebilir. İleusun temel bulguları karın ağrısı, gaz ve dışkı çıkaramama, bulantı, kusma, iştahsızlık ve abdominal distansiyondur. Bu bulgulara ateş, asidoz, yüzeysel solunum ve taşikardi eklenmesi genellikle perforasyon ya da strangülasyon geliştiğini ve acil cerrahi girişim gerekebileceğini düşündürür.

Proksimal barsak tıkanıklıkları:

• Kusma
• Huzursuzluk

Distal barsak tıkanıklıkları:

• Karında distansiyon
• Kolik tarzda karın ağrısı
• Gaz-gaita çıkaramama
• Kusma

Tanı

İleusun nedenleri, klinik seyri ve tedavi yaklaşımı etyolojiye göre farklılık gösterdiği için birbirinden ayırt edilmelidir. Bu ayrımı yaparken ayrıntılı öykü ve fizik muayene büyük önem taşır. İleusun temel bulgularından birinin ya da birkaçının kombinasyon halinde bulunduğu durumlarda, ayırıcı tanıya gitmek ve doğru tedavi yaklaşımını belirlemek için klinik değerlendirme dikkatli yapılmalıdır.

Direkt grafi

Ayakta ya da lateral dekübit pozisyonda bekletilmiş hastalarda çekilen direkt grafi ile tanı konulabilir. Hava-sıvı seviyelerinin görülmesi veya ince barsak anslarında 3 cm’den geniş dilatasyon saptanması tanı koydurucudur.

Ultrasonografi

USG kullanımı tecrübe ve hasta bağımlı olarak değişken sonuçlar verebilir. USG’de multipl odakta 3 cm’den geniş, içi sıvı dolu barsak anslarının görülmesi ileus lehinedir.

Bilgisayarlı tomografi

Abdominal tomografide kontrast madde kullanımı etyolojinin belirlenmesinde daha fazla bilgi sağlar. Oral kontrast madde intraluminal patolojilerin değerlendirilmesine katkı sağlayabilir. Ancak ileus durumunda proksimalde biriken intraluminal sıvı doğal kontrast gibi görülebilir. İntravenöz kontrast madde ise ekstralüminal yapıların daha iyi değerlendirilmesini sağlar ve strangülasyon, iskemi, mezenter arter veya ven trombozu gibi durumların ortaya konmasında faydalıdır.

Tomografide ince barsak lümeninin 2,5-3 cm’den geniş olması, barsak duvarının 2-3 mm’den kalın ölçülmesi ve tıkanıklığın distalinde kollabe görünüm bulunması tanıyı destekler.

Acil servis yaklaşımı

• Hastanın ABC değerlendirmesi yapılmalıdır.
• Sıvı resüsitasyonu sağlanabilecek damar yolu açılmalıdır.
• Oral alım kesilmelidir.
• Nazogastrik sonda ile serbest drenaj sağlanmalıdır.
• Sıvı ve elektrolit resüsitasyonu planlanmalıdır.
• İlgili cerrahi branş ile konsültasyon yapılmalıdır.

Konsültasyon

Hasta genel cerrahi bölümüne konsülte edilmelidir.

Örnek vaka

Altmış yedi yaşında erkek hasta radyoterapi sonrası bulantı ve kusma ile acil servise başvuruyor. Hastanın ayakta direkt batın grafisinde ileus ile uyumlu hava-sıvı seviyeleri görülmektedir.

Kaynaklar

• https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/43383
• http://cms.galenos.com.tr/Uploads/Article_35794/jarem-6-136.pdf
• https://radiopaedia.org/articles/adynamic-ileus?lang=us#nav_radiographic-features
• https://radiopaedia.org/articles/gallstone-ileus?lang=us
• https://radiologykey.com/ileus-2/

İlgili Yazı

Direkt Batın Grafisi Değerlendirilmesi