Bu İçerik Sadece Aboneler İçindir
Nitroprussid (Nipruss®), yoğun bakım ve acil servislerde kan basıncının hızlı, güçlü ve titrasyonu kolay şekilde düşürülmesi gereken durumlarda kullanılan, etkisini saniyeler içinde gösteren güçlü bir intravenöz vazodilatördür.
Hipertansif acillerde yakın monitörizasyon ve deneyimli ekip gerektiren, dikkatli uygulanması gereken bir ajandır.
MEKANİZMA
Nitrat türevidir ve nitrik oksit salımı yoluyla etkili olan, güçlü, doğrudan bir arteriyel ve venöz dilatördür. Venülleri arteriyollerden daha fazla etkileyerek güçlü bir periferik vazodilatasyon yapar. Hipertansif acil durum yaşayan hastalara sıklıkla intravenöz olarak uygulanır. Sempatik sinir sistemi üzerine etkisi yoktur.
Ventrikül ön ve ard yükü azaltır; miyokard duvar gerilimini ve O2 tüketimini azaltarak subendokardiyal perfüzyonu iyileştirir.
Nipruss® ampul 60 mg/5mL
Etki Başlangıcı: 1-3 dk
Etki Süresi: 1-10 dk
Yarılanma Ömrü (t½): 3-4 dk
Metabolizma: Kan
Atılım: İdrar
ENDİKASYONLAR
Ciddi hipertansiyonun hızlı kontrol edilmesi istenen durumlarda kullanılır.
- Hipertansif Aciller
- Hipertansif Kriz
- Akut Pulmoner Ödem
- Kalp Yetmezliği
- Monoamin Oksidaz (MAO) İnhibitörü zehirlenmesi
- Ergot alkaloidlerinin alımı sonrası oluşan periferik arter spazmının tedavisi
KONTRENDİKASYONLAR
- Kafa içi basıncı artışı ya da yer kaplayan oluşuma bağlı hipertansiyon
- Aort koarktasyonu
- Doğuştan optik atrofi
UYGULAMA
Nipruss® ampul 60 mg/5mL
Nitroprussid (Nipruss®): Yalnızca acil durumlarda ve sürekli kalp monitorizasyonu eşliğinde verilmelidir. Hızlı etki başlangıcı olup, yarılanma ömrü 3-4 dakika olduğundan sürekli infüzyon şeklinde, %5 dekstroz ile seyreltilerek verilir.
İlk başlanan doz 0.3 mcg/kg/dk IV’dir. Refleks taşikardi yapabileceği için tek başına verilmesi önerilmez (genellikle beta bloker ile kombine edilir). Doz titrasyon aralığı 5 dakikadır. İstenen kan basıncını elde etmek için daha yüksek veya daha düşük bir doza titrasyon yapılır. Maksimum doz 10 mcg/kg/dk‘dır.
Nitroprussidin hipotansif etkileri tahmin edilemez olabilir; çünkü aynı anda güçlü venodilatasyona ve periferik arteriyel vazodilatasyona neden olur. İlk 10 dakikada istenilen etkiye ulaşılamazsa infüzyon kesilip başka bir vazodilatör ilaç verilmelidir.
Akut Kalp Yetmezliği
Sol ventrikül diyastol sonu basıncını, pulmoner kapiller kama basıncını, periferik vasküler direnci ve ortalama arteriyel kan basıncını düşürmek amacıyla akut kalp yetmezliğinin tedavisi için endikedir.
Serebral Vazospazm
Subaraknoid kanamayı takiben serebral vazospazmın tedavisi ve önlenmesinde kullanılır.
GEBELİK
Gebelik Kategorisi: C. Gebede kullanımının güvenliliği konusunda kesin kanıt yoktur. Ciddi bulguları olan gebede akut ve kısa süreli kullanılabilir.
EMZİRME
Süte geçip geçmediği bilinmemektedir.
YAN ETKİ
Yaygın
- Bulantı
- Kusma
- Baş ağrısı
- Baş dönmesi
- Bradiaritmi
- Hipotansiyon
- Çarpıntı
- Terleme
- Kaygı, Huzursuzluk, Konfüzyon (Kafa karışıklığı)
- Uyku hali
- Döküntü
- Enjeksiyon bölgesinde hiperemi
- Kas seğirmesi
Ciddi
- Tiroid baskılanması
- Oligüri
- Renal azotemi
- Kardiyak disritmi
- Trombosit agregasyonunda azalma
- Aşırı hipotansif yanıt
- Artmış kafa içi basıncı
- Metabolik asidoz
- Bağırsak tıkanıklığı (İleus)
- Karın Krampları
- Methemoglobinemi
- Tiyosiyanat toksisitesi
- Siyanür toksisitesi
TOKSİSİTE
En ciddi yan etkisi, metabolitleri (tiyosiyanat – siyanür) nedeniyle gelişen siyanür toksisitesidir. Klinik görünümü değişkenlik göstererek tanıda güçlük yaratabilir. Bu nedenle, bu ilacın sadece diğer intravenöz antihipertansif ajanlar mevcut olmadığında kullanılması önerilmektedir.
Tedavi: Sodyum nitrit ve sodyum tiyosülfat kullanılır.
Siyanür zehirlenmesi: Sodyum nitroprussidin hızlı, yüksek doz infüzyonu (> 10-15 mcg/kg/dakika, 1 saat ya da daha uzun süreyle) sonucu oluşur. Bilinç durumu değişiklikleri, nefes darlığı, metabolik (laktik) asidoz ve hatta ölüme neden olabilir. Siyanür toksisitesini sınırlamak amacıyla sürekli hidroksikobalamin infüzyonu (25 mg/saat) ya da tiyosülfat uygulaması önerilir. Ciddi siyanür zehirlenmesi gelişirse nitroprussid tedavisi sonlandırılır; tiyosülfat ve sodyum nitrit ya da yüksek doz hidroksikobalamin uygulanması önerilir.
Tiyosiyanat zehirlenmesi: Özellikle böbrek yetmezliği olan hastalarda uzun süreli, yüksek doz nitroprussid uygulaması (>1-3 mcg/kg/dakika, 48 saatten uzun süre); oryantasyon bozukluğu, deliryum, kaslarda titreme ve psikoz yapabilir. Tiyosiyanat hemodiyaliz ile vücuttan atılabilir.
UYARI – ÖNLEMLER
- Direkt enjeksiyon için uygun değildir; infüzyondan önce mutlaka seyreltilmesi gerekir.
- Işığa duyarlıdır, bu nedenle infüzyon seti ve ilaç alüminyum folyo (veya opak kılıf) ile sarılmalıdır.
- Siyanür iyonunun birikmesi nedeniyle siyanür toksisitesi oluşabilir.
- Böbrek yetmezliğinde siyanür metabolizması bozulabileceğinden dikkatli kullanılmalıdır.
- Akciğer hastalığı olanlarda; hipoksemi ile sonuçlanan intrapulmoner şantı ağırlaştırarak, hipoksik pulmoner vazokonstriksiyonu tersine çevirebilir (bozabilir).
- “Koroner çalma” (coronary steal) fenomenine neden olduğu gösterilmiştir. Önemli bir refleks taşikardiye neden olabilir ve kan akımını azaltabilir. Akut iskemisi olan hastalarda dikkatle kullanılmalıdır.
- İnfüzyon tedavisinin kesilmesinden uzun süre sonra hipotansiyon devam ederse, bunun nedeni ilaca bağlı değildir, ana neden aranmalıdır.
- Kan basıncı düşüşüne yanıt olarak kalp hızını yükseltmesi nedeniyle miyokardın oksijen ihtiyacını artırır.
- Aritmiler ortaya çıkabilir.
- Ekstravazasyonu (damar dışına kaçması) doku nekrozuna neden olur.
- İnhalasyon anestezikleri ve diğer antihipertansif ilaçların hipotansif etkilerini artırır.
- Tedavi, kafa içi basıncında artışa neden olabilir.
- Karaciğer yetmezliği olan hastalara nitroprussid uygularken dikkatli olunmalıdır.
- Ani olarak kesildiğinde rebound hipertansiyon oluşabilir.
TİCARİ İSİM
- Nipruss® Ampul 60mg (5 ampul)
KAYNAKLAR
- https://go.drugbank.com/drugs/DB00325
- www.aciltıp.com/nitroprussid
- https://reference.medscape.com/drug/nipride-rtu-nitropress-nitroprusside-sodium-342312
İLGİLİ YAZI
