Çocuklarda Yabancı Cisim Yutulması

0
1293

Çocukların çevreye olan ilgilerinin artması ve nesneleri tanıma sürecine girmeleriyle yanlışlıkla yabancı cisimlerin yutulması vakaları yaşanılabilir. Özellikle altı ay ve üç yaş arasında oral dönemde olan çocuklar çevrelerindeki nesneleri ağızlarına götürme eğilimindedirler. Bu dönemde ebeveynler ya da bakıcıların özellikle çocukların ellerindeki ve çevrelerindeki nesnelere dikkat etmeleri gerekmektedir.

Yutulan yabancı cisimlere bağlı çoğu zaman şikayet ya da semptom olmayabilir. Fakat  yabancı cismin niteliğine, yerine ya da konumuna bağlı bağlı özel durumlar ortaya çıkabilir. Bu yazımıza sık karşılaştığımız yabancı cisimlerin tanı ve tedavi yaklaşımı ile ilgili bilgi vereceğiz.

Genel Yaklaşım

Yutulan nesneler genellikle bozuk para, düğme pil, oyuncak parçaları, mıknatıs, emniyet pimleri, vidalar, bilyeler, kemikler ve büyük yiyecek parçalarıdır. Çoğunlukla ebeveynler yutulan nesneye şahit olmuşlardır ya da nesneler ile çocukları ilişkilendiririler. Bu çocuklar çoğu zaman asemptomatiktirler. Fakat yutulan yabancı cisimler ilk aşamada konumlarına göre bulgu verebilirler.

  • Özofagusta yer alan bir yabancı cisim: Salivasyon artışı, disfaji, hırıltılı solunum, stridor, boğulma gibi şikayetlerle karşımıza gelebilir. Keskin nesneler özofagus perforasyonuna neden olabilir, pnömomediastinum görülebilir.
  • Midede yer alan yabancı cisimler: Mide çıkışı obstrüksiyonuna sebep olmadıkça asemptomatiktirler. Mide çıkışı obstrüksiyonu olduğunda hastalarda şiddetli tekrarlayan kusma atakları görülür.
  • Bağırsaklarda yer alan yabancı cisimler: Piloru geçen yabancı cisimler genellikle asemptomatiktirler. Fakat barsak lümeni içerisinde tıkanıklığa yol açma ihtimallerine karşı takipleri önemlidir. Hastalar ileus ve perforasyon yönünden değerlendirilmelidir.

Direk Grafi: Tanı için ilk görüntüleme yöntemi Direk Grafidir.  Boyun, toraks ve abdomen iki yönlü grafileri ile olası komplikasyonların (perforasyon, tıkanıklıki ileus gibi) değerlendirilmesi ve radyoopak yabancı cismin yerinin belirlenmesi sağlanabilir.

BT: Tomografi endikasyonları yutulan cismin 2 cm’den geniş ya da 7 cm’den uzun olması ya da yutulan yabancı cismin keskin kenarlı olmasıdır. İstenilecek tomografi üç boyutlu rekonstrüksiyon yapılmalıdır.

USG: Ultrason ile görüntülemede hastanın fiziki yapısı ve hekimin deneyimi önemlidir. mide ve özofagustaki yabancı cisimler değerlendirilebilir.

Yutulan Yabancı Cisimlerin Acil Çıkarılma Endikasyonları

  • Hava yolu tıkanıklığına sebep olan yabancı cisimler
  • Özofagusta tam obstrüksiyona neden olan cisimler
  • Yutulan cismin 5 cm’den büyük olması ya da keskin uçlu olması
  • Süper emici polimer, mıknatıs ya da disk pil yemek borusunda ya da midede olması durumunda
  • Bağırsak obstrüksiyonu ya da enfeksiyon düşündüren belirti ve bulguların olması

Acil Servis Yaklaşımı

Unutulmamalıdır ki yutulan cisim ne olursa olsun acil serviste ve ambulansta önceliğimiz A-B-C rutinini sağlamak olmalıdır.

    • A; üst havayolu obstrüksiyonuna neden olan bir madde varsa derhal çıkarılmalıdır. Çıkarma esnasında öncelikle kendi güvenliğimizin sağlamasıdır.
    • B; bronşial ya da trakeal yaralanma olup olmadığını kontrol edip solunum sayısı ve solunum şekli değerlendirilelidir.
    • C; hastanın vital parametrelerinde nabız ve tansiyon değerlendirmesi özenle yapılmalı ve kaydedilmelidir.

İlk bakının ardından ikincil bakıda hastanın ne yuttuğu tespit edilmeli ve buna yönelik işlemler ön plana alınmalıdır.

Madeni Paralar

En sık yutulan yabancı cisimler madeni paralardır. Hastaneye başvuru anında büyük oranda mide seviyesinde olurlar. Özofagus seviyesinde olan madeni paraların endoskopik yöntemle çıkarılmasından önce foley kateter ile çekme ya da magil forceps ile çıkarma denenebilir. 24 saatte madeni paranın özofagus seviyesini geçmiş olması beklenir şayet geçmiyorsa endoskopik yöntem ile çıkarılmalıdır. Mide seviyesindeki paralar çoğunlukla 1 hafta içinde mideyi geçerler, takip haftada 1 kez çekilen direk grafi ile yapılmalıdır. 4 haftadan uzun süre kalan paralar endoskopi veya cerrahi ile çıkarılmalıdır.

Koroziv Maddeler

Koroziv özellik gösteren maddeler için kusmayı teşvik edici yöntemlerden kaçınılmalıdır. Yutulan maddenin kimyasal yapısı analiz edilmeli endoskopik ya da cerrahi yöntemden uygun olanı tespit edilmelidir.

Süper Emici Polimerler ( Su Maymuncuğu )

Bu ürünler sıvı çekerek 30 ila 60 kat büyüyebilirler bu özellikleri ile bağırsaklarda tıkanıklığa neden olabilirler. Radyolusent özellikte oldukları için grafi ile görülmezler fakat oral opak ile daha net ayırt edilebilirler. Mide seviyesinde olan süper emici polimerler acilen çıkarılmalıdır. mide seviyesinin altında olanar ise ileus açısından yakın takibe alınmalıdır.

Mıknatıslar

Gastrointestinal perforasyon açısından ciddi risk oluştururlar. Tek mıknatıs çoğu zaman daha az tehlikeli olsa da mıknatıs ile birlikte metal olması ya da çoklu mıknatıs olması çok daha risklidir. Mide seviyesinde olan mıknatıslar acilen endoskopik yöntemlerle çıkarılmalıdır. Daha alt seviyede olan mıknatıslar içinse enteroskopi ya da kolonoskopi yöntemleri tercih edilmeli, 4-6 saatte bir çekilen direk grafilerle mıknatısların takibi yapılmalıdır. Gerekli durumlarda acil cerrahi planlama yapılmalıdır.

Kurşun İçeren Nesneler

Olta ağırlıkları ya da havalı tüfek saçmaları yüksek kurşun oranlarına sahiptirler. Mide asidi kurşunun çözünmesini arttırır ve ortalama 90 dakika içinde kurşun seviyelerinde belirgin yükselme görülür. kusma, uyuşukluk gibi müphem semptomar kurşun intoksikasyonunda görülebilir. bu durumda kurşun intoksikasyonundan şüphelenilen her durum için kan kurşun seviyesi ölçülmelidir.

Yassı Piller

Düğme pil ya da yassı pil olarak adlandırılan piller sıklıkla sindirim kanalından takılmadan geçbilirler. Fakat çapları büyüdükçe özellikle özofagus epiteline takılma riskleri vardır. Özofagus epiteline takılan yassı piller bu bölgede oluşan salgıların sıvılarından elektrik akımı oluşturabilirler ve dokuda ciddi yanıklara neden olabilirler. Çapı 20 mm’nin üzerinde olan piller muhakkak çıkarılmalıdır.

  • https://www.uptodate.com/contents/foreign-bodies-of-the-esophagus-and-gastrointestinal-tract-in-children?search=yabanc%C4%B1%20cisim%20yutulmas%C4%B1&source=search_result&selectedTitle=1~150&usage_type=default&display_rank=1#H20
  • https://www.uptodate.com/contents/swallowed-objects-the-basics?search=yabanc%C4%B1%20cisim%20yutulmas%C4%B1&topicRef=5888&source=see_link
1990 yılında Akşehir'de doğdum. Osmaniye, Kahramanmaraş, Ankara ve İzmir'de eğitim ve öğretimim için mesai harcadıktan sonra son olarak Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde tıp eğitimimi tamamladım (Tıp Fakültesi eğitimimde bir de GATA dönemi var ki askerlik anıları bitmez...). Yozgat'ın Şefaatli ilçesinde mecburi hizmetimi tamamladım. Burada acilci yaşam tarzını benimsedim. Kalifiye bir acil çalışanı olmaya karar verip TUS ile Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp AD'na yerleştim. Daha sonra SBÜ Antalya Eğitim Araştırma Hastanesi'ne geçiş yapıp asistanlık sürecimi tamamladım. Şu anda Muğla Eğitim Araştırma Hastanesi Acil Servisinde acil tıp uzmanı çalışıyorum. Yaparken zevk aldığım işimi herkese anlatıp sevdirmek istiyorum. Evet, Acil Tıp Uzmanıyım; evet, hep acillerde çalışacağım...
Facebook Yorumları

Yorum yap

Lütfen yorumunuzu yazınız!
Lütfen isminizi buraya giriniz