Bu İçerik Sadece Aboneler İçindir
Kalbin elektriksel ileti sisteminin her türlü bozukluğuna aritmi denir. Düzensiz kalp ritmini düzelten ve düzenleyen ilaçlara ise antiaritmik ilaçlar denir. Antiaritmik ilaçlar etkilerini hücre membranlarından geçen iyon akışını direkt veya indirekt olarak düzenleyerek gösterirler. Antiaritmik ilaçlar tipik olarak Vaughan-Williams (VW) sınıflandırma sistemine göre kategorize edilmiştir.
ANATOMİ
Kalp hücrelerinin yaklaşık %1’i kasılmada görev almayıp bunun yerine normal kalp uyarılması için vazgeçilemez öneme haiz olan özelleşmiş niteliklere sahiptirler. Bu özel hücreler kalbin ileti sistemi olarak bilinen bir ağ oluştururlar ve gedikli bağlantıları (gap junctions) aracılığıyla kalp kasları ile elektriksel iletişimde bulunurlar. İleti sistemi kalp atımını başlatır ve bir aksiyon potansiyelin (uyarının) kalbin her yerine hızlıca yayılmasına yardım eder.
Yetişkinlerde istirahat halinde kalp atımının dakikada 100’ün üzerine çıkması taşikardi, atım sayısının 60’ın altına inmesi bradikardi olarak bilinir.
Kalbin özel ileti sisteminde yer alan bütün hücreler ritmik uyarıları çıkarabilir. Ama güçlü ve düzenli uyarı frekansı şu şekildedir:
- Sinoatrial nod (SA nod): 60-80 /dk
- Atrioventriküler nod (AV nod): 40-60 /dk
- His-Purkinje sistemi: 15-40 /dk
AKSİYON POTANSİYELİ VE FAZLAR
Kalp hücrelerindeki aksiyon potansiyelleri iskelet kası hücrelerinden farklı olduğu gibi, bizzat kalpteki hücreler arasında da bazı farklılıklar vardır. Bu farklılıklar hücrelerin membranlarındaki iyon kanallarının farklı türlerde olmasından kaynaklanır.
Purkinje liflerinden kaydedilen bir aksiyon potansiyeli temel olarak 5 evreye ayrılır:
SINIFLAMA
VAUGHAN-WILLIAMS SINIFLANDIRMASI
Sınıf I: Sodyum Kanal Blokerleri
Bu grup ilaçlar, faz 0 sırasında hücreye sodyum girişini yavaşlatarak depolarizasyon hızını azaltır. Lokal anestezik etkileri vardır.
Sınıf IA (Orta Derece Blokaj – QTc Uzatır)
- Kinidin: Geniş spektrumlu. Bulantı, çinkonizm gibi yan etkileri vardır. Brugada sendromunda ICD alternatifi olabilir.
- Prokainamid: Lupus benzeri sendrom yapabilir. WPW ile ilişkili AF’de etkilidir.
- Disopiramid: Negatif inotrop etkisi belirgindir. HOCM tedavisinde kullanılabilir.
Sınıf IB (Hafif Blokaj – QTc Kısaltır)
- Lidokain: Sadece ventriküler aritmilerde (VT, VF) etkilidir. Atriyal aritmilerde etkisizdir. Parenteral kullanılır.
- Meksiletin: Oral lidokain analoğudur. Uzun QT sendromunda kullanılabilir.
Sınıf IC (Belirgin Blokaj – QTc Etkisiz)
- Flekainid & Propafenon: Yapısal kalp hastalığı olmayanlarda supraventriküler taşikardilerde (SVT) ve AF’de “cepte hap” (pill-in-the-pocket) olarak kullanılabilir. İskemik kalp hastalığında kontrendikedir (CAST çalışması).
Sınıf II: Beta Blokerler
Sempatik aktiviteyi baskılar, SA nodu yavaşlatır ve AV iletimi uzatır. En sık kullanılanlar:
- Metoprolol, Esmolol, Propranolol, Atenolol.
- Endikasyon: Sinüs taşikardisi, AF/Flutter hız kontrolü, SVT profilaksisi.
Sınıf III: Potasyum Kanal Blokerleri
Repolarizasyonu (Faz 3) uzatır, dolayısıyla aksiyon potansiyeli süresi ve refrakter periyot uzar. QTc aralığını uzatırlar.
- Amiodaron: En geniş spektrumlu ve en sık kullanılan antiaritmiktir. Hem atriyal hem ventriküler aritmilerde etkilidir. Yan etkileri (tiroid, akciğer, göz) fazladır.
- Sotalol: Hem beta bloker (Sınıf II) hem de Sınıf III özelliği gösterir.
- İbutilid & Dofetilid: Sadece atriyal aritmilerde (AF kardiyoversiyonu) kullanılır.
Sınıf IV: Kalsiyum Kanal Blokerleri
AV nod ve SA nod gibi yavaş yanıt veren dokularda kalsiyum girişini engelleyerek iletimi yavaşlatır.
- Verapamil & Diltiazem: (Non-dihidropiridin grubu).
- Endikasyon: Supraventriküler taşikardiler (SVT), Atriyal fibrilasyon/flutter hız kontrolü.
Diğer Antiaritmikler
- Adenozin: AV nodu geçici olarak tamamen bloke eder. SVT’yi sonlandırmada ve tanısında ilk tercihtir. Yarı ömrü çok kısadır (<10 sn).
- Digoksin: Vagal tonusu artırarak AV iletimi yavaşlatır. AF hız kontrolünde ve kalp yetmezliğinde kullanılır.
- Magnezyum Sülfat: Torsades de Pointes tedavisinde ilk tercihtir.
YENİ VAUGHAN WILLIAMS SINIFLANDIRMASI (ÖZET)
SORU
PODCAST
(Podcast linki buraya eklenecek)
KAYNAKLAR
İLGİLİ YAZI
